Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet   Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet Powered By GSpeech
Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
Ahmet URFALI">
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)
Bunu okudun 0%

yunusemre ve molla kasim İşitin Ey Yarenler  adlı Yunus Emre’ye ithaf ettiğim şiir kitabımda Molla Kasım bendinde; 

                     ‘’Bir ikindi vaktidir Sakarya’nın Porsuk’u konuk aldığı zaman

Gölgelerin ötesinden gelir sancılı doğuşların müşfik sesleri

Evcil hüzünler dolaşır Anadolu yaylasının duygu arılığında

Muradını alamamış girdaplarda ince sızılar döner durur

Münzevi karanlıkların içinde kaybolur insan çoğu kez

Bir isyan çığlığı kırılır inkârın çukurunda kör fitnenin kanadı

Mahcup pişmanlıkların içinde depreşir kayıp hüviyetli şehirler

Şüphen kurtuluş müjdesi olsun kuşa balığa ve insana

 

Ey Molla senin elindeyse dört kapının ışıktan anahtarı

Durma dört kapıdan gir içeri sırasıyla ve ürkmeden’’ demiştim.  

     Burada imgesel bir anlatımla Molla Kasım’ın kendi anlayışına göre  Yunus Emre’nin aykırı, haram ve  sakıncalı bulduğu şiirleri yakmasını ve suya atmasını ifade etmiştim. 

Menkıbeye göre, Yunus Emre’nin şiirlerinin bulunduğu defter bir şekilde Molla Kasım’ın eline geçer. Molla Kasım, farklı bulduğu şiirleri yok eder. Ancak, ‘’Derviş Yunus bu sözü eğri büğrü söyleme/ Seni sıgaya çeker/bir Molla Kasım gelir’’ şiirini okuyunca ürperir, şiirleri yakma ve yırtıp suya atma işinden vazgeçer, pişmanlık duyar, Yunus’un büyüklüğünü anlar.

    Menkıbe, tanınmış ve tarihe geçmiş kişilere ait fıkra, hikaye ve efsanelere verilen addır. Menkıbeler, ele aldıkları kişilerin halkın gözünde nasıl göründüğüne dair ortaya koyduğu özellikler açısından çok önemlidir. Menkıbelerde ise belgelerdeki nesnellik görülmez. Menkıbeler, gönül gözüyle görüleni anlatan sözlü ürünlerdir. Yazıya daha sonra geçirilmişlerdir. Menkıbeler, sembolik anlatımlardır. Bir gerçeğe dayanıp dayanmadıklarından çok, vermek istedikleri mesaj önemlidir. O mesajı okuyanların yorumlamaları konuya açıklık getirmektedir. Menkıbelerin çoğunda da ulu kişilerin kerametleri gösterilmek istenmektedir. Peygamberlerin gösterdikleri olağandışı/doğaüstü olaylara mucize denilmektedir. Ulu kişilerin gösterdikleri doğaüstü olaylar ise keramettir. Bunlar, Tanrı tarafından peygamber ve velilere bahşedilir.

     Söz konusu menkıbeyle ilgili Mustafa Özçelik şunları söylemektedir: ‘’Molla Kasım menkıbesi ise her bakımdan ilginç bir menkıbedir. Bu menkıbede Molla Kasım, hikmet ve aşk bakışından yoksun bir zahit kimliğiyle Yunus’un şiirlerini zahirine göre tasnif eder. Uygun bulmadıklarını yarıp bir kısmını yakar bir kısmını da nehre atar. Menkıbenin bize verdiği ilk ders, şairin bir özdenetim/özeleştiri anlayışıyla hareket etmesi gerektiğidir. Buna göre, her şairin içinde bir Molla Kasım’ı olmalı ve şiirini kıyasıya eleştirmelidir. Menkıbe bize aynı zamanda şairin şiiri ortaya çıktıktan sonra da başkaları tarafından kıyasıya eleştirilebileceğini ve şairin buna hazırlıklı olmasını, bunları yadırgamaması gerektiğini de ortaya koymaktadır.’’

    Arif Nihat Asya ise menkıbeye daha değişik bir zaviyeden bakar:’’Molla Kasım, bazı sathi hükümler hilâfına, Yunus’u yırtıp parçalayan, çiğ, hoyrat bir adam timsali, açıkçası ham ervah numûnesi değildir. Molla Kasım, Yunus’un mirasını şer’-i şerîf  üzre ve hakkaniyetle, vârisler arasında taksîm eden bir adâlet timsalidir ve bilerek veya bilmeyerek, gaybın emriyle hareket etmektedir. (Kasım) kelimesi de (taksim eden) demek olduğuna göre, bu vazifeye son derece uygun düşmektedir. Bir nevi kassamlık yapmaktadır. Zaten Molla Ali, Molla Mehmet olmayıp da Molla Kasım olması, bu manadadır. Onun adaleti sayesinde melekler de insanlar da, balıklar da payını almıştır.’’

     Zahit-derviş, medrese- tekke tarihi süreç içinde zaman zaman çekişme içerisine girmiştir. Hallac-ı Mansur, Nesimi gibi âşık/düşünürler sözlerinden dolayı  ölüme mahkum edilirken bazıları zındıklık ve  ilhadlıkla suçlanmışlardır. Tasavufi vecd içinde söylenen sözleri küfr-i sarih olarak ilan edilmiştir. 

    Mutasavvıfların yanlış anlaşılmaya meydan verecek olan sözleri Molla Kasım menkıbesinde de olduğu gibi hakikatin  kavranmasıyla telafi edilmektedir. Bu yüden şarihler, ince hayâlleri, girift mazmunları, anlam kapalılıklarını açıklamak üzere şerhler yazmışlardır.

   Molla Kasım, Yunus Emre şiirlerini yırtıp suya atması, yakıp göğe savurması ve bunlardan geri kalanların muhafaza etmesi  üç katman varlık için  nasip dağıtmak için görev mi yapmıştır? Yoksa şiirlerin bir eleştirmeni midir? Elbette iki görüş de  gerekçeleriyle birlikte  muteberdir.

      ‘’Şeriât tarikât yoldur varana/Hakikat marifet andan içerû’’ diyen Yunus Emre  asıl ulaşılması gereken hedefin ‘’hakikat’’ olduğunu  belirtir. Tasavvuf dilinde hakikat; sufilerin  iradelerini Allah ile ebedileştirme noktasına ulaştırmadır.  Niyâzi-i Mısrî’nin beyiti konuyu açıklamaya yeterli gelecektir: ‘’Savm ü salât ü hacc ile sanma biter zâhid işin 

                      İnsân-ı kâmil olmağa lâzım olan irfan imiş’’

Comments powered by CComment

About the Author

Ahmet URFALI

More articles from this author

Menâkıb-ı Mustafa Safî müellifi Derviş İbrahim Hilmî Bey’in kendisinden üç yaş küçük olan kardeşi Muhammed Zühdî Bey, Boluludur ve Mudurnulu Halil Rahmî Efendi’nin...
Alaeddin Bey 19 Kasım 1994 de Harbiye Kültür Konser Salonunda hicaz bir şarkı okuyor. "Kimseyi böyle perîşân etme Allâh'ım yeter, Uyku tutmaz, bir ümit yok, gelmiyor hiçbir...
Sanatçı ve Devlet Adamı Gece on buçuk sularında kapısı çalınıyor Alaeddin Bey'in, kapıda polisler. Cumhurbaşkanı Celal Bayar hanım öğretmenler için bir yemek vermiş. Sohbet...
Mehmet Kaplan, üniversitelerde, sanat, edebiyat ve kültür çevrelerinde tanınmış bir edebiyat araştırmacısı; eleştirmen, denemeci, “müşfik ve müşvik bir hoca”, kültür adamı,...
Bursa’nın, benim çocukluğuma bellek mekânı olarak yerleşmesinin tarihi, 1940’lardır. 1939’da babam Yahya Hikmet Yavuz’un, Orhangazi kaymakamlığına atandığında üç yaşımı yeni...
Yahya Kemal Beyatlı, kendi kuşağına ve daha sonraki kuşaklara mensup birçok şairi yazarı ve kültür adamını etkilemiş bir şairdir. Onun meydana getirdiği etki ve bıraktığı iz,...
Türk edebiyatının daima ağır basan kefesi, Türklüğün ortak değeri Dede Korkut Hikâyeleri; mitoloji, tarih, sosyoloji ve kültür gibi alanlarda kaynak durumundadır. İçeriğinin...
Makedon isyancılar Cemile'nin annesini, babasını katlediyor. Henüz beş yaşındaki Cemile'yi de süngülemişler, öldü diye bırakmışlar. Saatler sonra Osmanlı askeri bulmuş,...
Alaeddin Yavaşça 1945 yılında İstanbul Erkek Lisesini birincilikle bitirir ve tıp fakültesi imtihanlarını kazanır, tıp tahsiline başlar. Son sınıfta bir fasıl toplantısındadır....
Alaeddin Yavaşça emanetini teslim etti. Beşiktaş'taki Yahya Efendi Türbesi Haziresi'ne defnedildi. Yahya Kemal diyordu ya "Kökü mazide olan atiyim" diye. Tam Alaeddin Yavaşça...
Oğuzların atası Oğuz Han ve oğullarının destanını anlatan başlıca iki kaynak vardır. Bunlardan birincisi Paris Milli Kütüphanesi’nde bulunan Uygur yazısıyla yazılmış, eksik tek...
Türk illeri dünyanın en eski illerinden olarak, dört bin yıla yakın keçmişl a rind a Asya, Afrika ve Avrupa qitelerine yayılmışlar ve oralarda büyük millet ve devletler...
“Tarihî çeşmeler zamanın gözleridir. Geçmişten geleceğe bakarlar. Hiç ummadığınız bir köşe başında bile tarihin şahitleri olarak karşınıza dikilirler. Siz önünden geçip...
Günümüzde geçmişte hiçbir zaman olmadığı kadar fazla insan tarih yazmanın, aynı şekilde hiçbir zaman olmadığı kadar insan da geçmişe dair bilgi edinmenin peşindedir. Bu...
Uygur Devleti, İslamiyet’ten önceki Türk imparatorluklarının sonuncusudur. M. VIII. aşıra kadar Dokuz Oğuz boylarıyla birlikte Moğolistan’ın şimalinde yaşayan On Uygurlar,...
Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Powered By GSpeech