Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet   Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet Powered By GSpeech
Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
Ahmet URFALI">
(Okuma süresi: 3 - 6 dakika)
Bunu okudun 0%

yunus emreyi anlamak 13.yüzyıl Anadolu’nun gerçek bir aydınlanma dönemidir.Hacı Bektaş Veli,Mevlana,Ahi Evran ve Yunus Emre  bilge ve ulu kişilikleri ile zorluğun mengenesine sıkıştırılan Anadolu Türk insanına ümit ve müjdeler vererek hem milli birliği kurmuşlar hem de kurtuluşa ulaşmalarına vesile olmuşlardır.

  Yunus Emre, 700 yıldan beri Türk ve dünya insanlarına sevgi,kardeşlik ve hoşgörü konularında bir gönül insanı olarak seslenmektedir. Yunus Emre,“Her dem yeniden doğarız/Bizden kim usanası”sözleri ile yeni ve taze oluşunu korumaktadır.O, yaptıkları, sözleri, şiirleri; dilden dile dolaşmış, gönülleri fethetmiş kendi deyimiyle “gönüller yapmış”, Anadolu’nun en buhranlı dönemlerinde gerek iç karışıklıklar gerekse Moğolların Anadolu’yu yakıp yıktıkları dönemlerde Anadolu insanına moral olmuş manevi destek olmuştur. Anadolu Türkçesini halk gönlünde  yaşatmış ve sevdirmiş, sarayın ve medresenin Arapça ve Farsça’yı ön planda tuttuğu bir zamanda,  şiirlerini Türkçe ve yaşayan halk dilinde söylemiş, halkın gönlüne seslenmiştir. Bu derece halk üzerinde etkili olmasına rağmen O; öyle büyük davasının olmadığı, O’nun gayesinin  sadece insanlar arasında sevgiyi hakim kılmak olduğunu ifade etmiştir. Onun hedefi “gönül yapmak”tır.Yunus Emre gayesini şu dizelerinde anlatır:

‘’Benim bunda kararım yok, ben bunda gitmeğe geldim
  Bezirganem metaım çok, alana satmağa geldim

Ben gelmedim davi için, benim işim sevi için
Dost'un evi gönüllerdir, gönüller yapmağa geldim

Dost esrüğü deliliğim, aşıklar bilim neliğim
Denşürüben ikiliğim, birliğe bitmeğe geldim

Ol hocamdır ben kuluyum, dost bağçesi bülbülüyüm
Ol hocamın bağçesine, şad olup ötmeğe geldim

Bunda biliş olan canlar, anda bilişirlermiş
Bilişüben Hocamla, halim arz etmeğe geldim

Yunus Emre aşık olmuş, maşuka derdinden ölmüş
Gerçek erin kapısında, canım arz etmeğe geldim ‘’

   Yunus Emre Türkçe’nin söz üstadıdır.O;dilimize öyle bir genişlik vermiştir ki,en zor tasavvuf konularını sebk-i Türki  sanatı ile herkesin anlayabileceği bir konuma getirmiştir.Bu durum, dilimizin asırlar öncesinden bu yana berrak bir anlatımın  da örneği olmuştur:

 

‘’Söz ola kese savaşı, söz ola bitire başı,

Söz ola ağulu aşı bal ile yağ ide bir söz

Kişi bile söz demini demeye sözin kemini

Bu cihan cehennemini sekiz uçmağ ide bir söz

Yunus imdi söz yatında söyle söz gayetinden

Key sakın o şeh katından seni ırak ide bir söz”

    Gönül,dünya dillerinde sadece Türkçe’de bulunan bir sözcüktür.Ruhun derinlerinde yeşeren bin bir baharın adıdır gönül.İnsan, Allah’a gönül yoluyla ulaşır.Zira gönül ,Allah inancının bulunduğu yerdir.Bu yüzden gönül arıdır,dururdur,hiçbir olumsuzluğu içinde barındırmaz.Kin,fitne,hasetlik gibi kötü duygular kalbe girince gönül,oradan ayrılır,kendine hiçbir kötülüğün bulaşamayacağı güzellikler ülkesine göç eder. 

        Gönül güzelin peşindedir ve o güzelliği diliyle ifade eder.Güzel sözün ,kötü söze üstünlüğünü Yaradan buyurur:’’ Gördün ya Allah hoş bir sözü nasıl bir misal yaptı.Güzel söz kökü (yerde) sabit dalları havada hoş bir ağaç gibidir.  Yemişlerini Rabbinin izniyle her dem verir.Ve Allah insanlara böyle misaller verir ki kavrayıp düşünsünler.  Kötü bir sözün misali de pis bir ağaç gibidir ki toprağın üstünde cüsselenmiş,varlığını sürdürme imkanı yoktur.’’(İbrahim,24-25-26)

       Diğer organlar ilhamını gönülden alır.İnsan ,gönlü sayesinde yaratılmışların en şereflisi olur, melekleşir.İnsanı anlamlandıran,ruhunu kıpırdatan,duygu dünyasının kapısını açan gönlüdür.İnsanın içindeki gökyüzü,gönülle aydınlanır.Işığı başka gönüllerde  yeni aydınlıklar doğurur.Kalp,gönülden dolayı  vücudun bir parçası olmanın ötesine geçerek sırlar alemine yükselir.Ve nice güzellikler,iyilik ve doğruluklar çiçekli bahçeler  olup varlık aleminde yer bulur.

     İnsan gönül kulağıyla duyar,gönül gözüyle görür,gönülleri hoş tutar,gönülden bağlanırsa gönüllere girer,birlik alemindeki gerçeği kavrar,mutlak varlığı içinde hissederek  huzura  erer,olgunlaşır.İnsan ,bağışlanan bilgi ,hikmet ve erdemle hayatın zorluklarına,çaresizliklerine çözümler bulur.İnsan,dünya güzelliklerinin şükrünü eda ederek nimetinin bereketini artırır.

    Aşk ,gönülde tecelli eder.Gönül onunla zenginleşir.Aşk,bütün evrenin yaradılış sebebidir.Beşeri aşkın,basamaklarından çıkılarak ilahi aşka ulaşılır.’’Leyli Leyli’’diyen dil,’’Mevla Mevla’’ nidaları ile gerçek olan aşkı bulur.Aşk,insanın yaradılışından getirdiği bir duygudur ki,mekanı gönüldür.Aşk, cemali ruh ile celali nefsi terbiye ederek kemal ulaşmaktır gönül yurdunda.

     Aşk, bir kaygının dışa vurumudur, ulu hasretlerin diğer adıdır. Aşk,bilen insanın sorumluluğu, paylaşmanın ilk adımıdır.Aşk,zorluğun mengenesinde bir kanatlanıştır,insanın yürek ürperişleriyle sonsuzluğa uyanmasıdır.Aşk,tan ağartısıdır, gün ortası aydınlıktır.Aşk, acısına kırağı düşen sevdalıların uğunup ağlamasının hüzzamdan tutanağıdır.Aşk, çıvgın fırtınalar ortasında asude baharların yeşermesidir.Ve giydirilen ateşten gömleğe dayanma gücünün sınanmasıdır.

   İnsan,gönül kırmak yerine gönül yapmayı ,gönül fethetmeyi tercih ederek, hem Hak rızasını kazanacak hem de iç dünyasındaki  hazineleri keşfetmiş olacaktır. İnsanı  değerli kılan içindeki  gönül cevheridir.Onu kaybedenler,yitiğini bilmeyenler ve kendini tanımayanlardır.İşte Yunus Emre,bu güzelliklere ulaşmanın peşindedir.

   İnsan kendini ve hakkı mutlaka bilmelidir : Aynı zamanda Yunus Emre’nin bir diğer hedefi ise, insanın ilk önce kendisi bilmesini ve tanımasını istemesidir. Bütün ilimlerin buna yönelik olmasın ister.Kişi gerçek olgunluğa,insan-ı kamil olmaya kendini tanımakla ulaşır:

‘’İlim ilim bilmektir, ilim; kendini bilmektir.

Sen kendini bilmezsen ya nice okumaktır

Okumaktan ma’ni ne kişi Hakk’ı bilmektir.

Çün okudun bilmezsin ha bir kuru emektir.’’

  Yunus Emre’nin bilgi kaynağı,İslam ve İslam ile hemhal olmuş yüksek Türk kültürüdür.Türk halkı,Yunus Emre’yi her zaman içlerinden  birisi olarak görmüştür.Bu durum Yunusla ilgili menkıbelere de yansımıştır: "Genç Yunus Emre sık sık Mevlâna'nın yanına gider, bir zaman kaldıktan sonra geri döneceği zaman Mevlâna onu kale kapısına kadar giderek uğurlarmış. Mevlâna'nın müritleri, bu duruma şaşıp kalırlarmış. Bir gün sessizliği bozarak, Mevlâna'ya bunun sebebini sormuşlar. Mevlana  da, "İlahi menzillerin hangisine çıktımsa, bir Türkmen kocasının izini önümde buldum. Onu geçemedim." demiş.Bazı yazarlar bu menkıbeyi şöyle yorumlamışlardır:: "Burada, menkıbelerin yaratıcısı olan Türk halkı, Mevlâna'nın da büyüklüğünü kabul etmekle beraber  tercihini Yunus Emre’den yana yapar. Yunus,Türk halkına  kendi dilleriyle hitap eder. Mevlâna ise yabancı bir dil olan Farsça’yı kullanır.’’

     Şimdi bizler Yunus Emre’yi ne kadar tanıdığımızı,anlayıp bildiğimizi bir tartıya koyalım.Eskişehir’de hala görkemli bir Yunus Emre külliyesi yapılamamışsa bunun sorumluları kimlerdir?Bu şehrin sokaklarında  çok basit konulardan dolayı tartışmalar,kavgalar oluyorsa,Yunus’un barış ve kardeşlik mesajları yerini bulmuştur  diyebilir miyiz?Tabelalar  yabancı dillerin egemenliği altındayken Yunus’un Türkçe kullanma  gayreti boşuna mıdır? Buna benzer soruları çoğaltmak mümkündür.Ama  biz Yunus Emre’nin düşüncesini,insan ve toplum algısını Eskişehir’e hakim kılmadıkça  O’nu anladığımızı ne kadar iddia edebiliriz?

Comments powered by CComment

About the Author

Ahmet URFALI

More articles from this author

Alaeddin Bey 19 Kasım 1994 de Harbiye Kültür Konser Salonunda hicaz bir şarkı okuyor. "Kimseyi böyle perîşân etme Allâh'ım yeter, Uyku tutmaz, bir ümit yok, gelmiyor hiçbir...
Menâkıb-ı Mustafa Safî müellifi Derviş İbrahim Hilmî Bey’in kendisinden üç yaş küçük olan kardeşi Muhammed Zühdî Bey, Boluludur ve Mudurnulu Halil Rahmî Efendi’nin...
Sanatçı ve Devlet Adamı Gece on buçuk sularında kapısı çalınıyor Alaeddin Bey'in, kapıda polisler. Cumhurbaşkanı Celal Bayar hanım öğretmenler için bir yemek vermiş. Sohbet...
Mehmet Kaplan, üniversitelerde, sanat, edebiyat ve kültür çevrelerinde tanınmış bir edebiyat araştırmacısı; eleştirmen, denemeci, “müşfik ve müşvik bir hoca”, kültür adamı,...
Yahya Kemal Beyatlı, kendi kuşağına ve daha sonraki kuşaklara mensup birçok şairi yazarı ve kültür adamını etkilemiş bir şairdir. Onun meydana getirdiği etki ve bıraktığı iz,...
Türk edebiyatının daima ağır basan kefesi, Türklüğün ortak değeri Dede Korkut Hikâyeleri; mitoloji, tarih, sosyoloji ve kültür gibi alanlarda kaynak durumundadır. İçeriğinin...
Alaeddin Yavaşça 1945 yılında İstanbul Erkek Lisesini birincilikle bitirir ve tıp fakültesi imtihanlarını kazanır, tıp tahsiline başlar. Son sınıfta bir fasıl toplantısındadır....
Alaeddin Yavaşça emanetini teslim etti. Beşiktaş'taki Yahya Efendi Türbesi Haziresi'ne defnedildi. Yahya Kemal diyordu ya "Kökü mazide olan atiyim" diye. Tam Alaeddin Yavaşça...
Makedon isyancılar Cemile'nin annesini, babasını katlediyor. Henüz beş yaşındaki Cemile'yi de süngülemişler, öldü diye bırakmışlar. Saatler sonra Osmanlı askeri bulmuş,...
Oğuzların atası Oğuz Han ve oğullarının destanını anlatan başlıca iki kaynak vardır. Bunlardan birincisi Paris Milli Kütüphanesi’nde bulunan Uygur yazısıyla yazılmış, eksik tek...
Türk illeri dünyanın en eski illerinden olarak, dört bin yıla yakın keçmişl a rind a Asya, Afrika ve Avrupa qitelerine yayılmışlar ve oralarda büyük millet ve devletler...
“Tarihî çeşmeler zamanın gözleridir. Geçmişten geleceğe bakarlar. Hiç ummadığınız bir köşe başında bile tarihin şahitleri olarak karşınıza dikilirler. Siz önünden geçip...
"Bugün dünya birbirine zıt iki yere parçalanmıştır: zalimler ve mazlumlar. Niçin bu insanlardan birisi parasının gücü ile sanat öğrensin, eğitim alabilsin; diğeri ise bütün...
Türk dünyası edebiyatlarının önemli bir parçasını teşkil eden Özbek edebiyatı, Özbekistan’ın bağımsızlığa kavuşmasıyla birlikte, kendine özgü metotlar geliştirerek dünya...
Günümüzde geçmişte hiçbir zaman olmadığı kadar fazla insan tarih yazmanın, aynı şekilde hiçbir zaman olmadığı kadar insan da geçmişe dair bilgi edinmenin peşindedir. Bu...
Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Powered By GSpeech