Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet   Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet Powered By GSpeech
Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
Ahmet URFALI">
(Okuma süresi: 3 - 5 dakika)
Bunu okudun 0%

gurbet2Söz söyleyenlerin ulusu Hz.Mevlana buyuruyor;“Biz vatandan ayrılmışız, bu yüzden yorgunuz, sınanmadayız. Vatandan ayrı düşen nasıl kendine güvenebilir.” 

Süleyman Uludağ uluların gurbet anlayışını şöyle açıklıyor; “Tasavvuf dilinde gurbet, hakikate erişmek arzusu ile vatandan ayrılıştır. Sûfilere göre insanın aslî vatanı ruhlar âlemidir. İnsan buraya geçici olarak ve misafireten gelmiştir.

O bu âlemde gariptir, ruh daima aslî vatanı olan melekût ve ruhaniler âlemini özlemektedir. Garip,  gurbete bulunan, yâd ellerde olan, vatanından ayrı düşen. Halinden anlamayan, duygu ve düşüncelerine yabancı kalan kimseler arasında bulunan kimse. Cahiller arasında âlim, fâsid ve fâsıklar arasında takva ve salah ehli gariptir. Çok yüksek seviyede manevi ve ruhi haller içinde bulunan arifler hem bu dünyada hem o dünyada gariptirler. Zira hallerinden kimse anlamaz. Arifin sırren ve ruhen tek ve yalnız kalması gurbettir. Onun halk arasında halinden anlayan bir kimsesi yoktur. 

 

Yunus Emre’nin ifadesinde gurbet:

Ben yürürüm ilden ile

Dost sorarım dilden dile

Gurbette halim kim bile

Göl gör beni aşk neyledi.

veya,

Bu dünyaya gelen kişi ahir yine gitmek gerek

Misafirdür vatanına bir gün sefer itmek gerek.

biçiminde olup,

Mülk-i fedadan geçeyin dost iline uçayın.

diyerek asıl yurdun dost ili olduğunu belirtir.

Karacaoğlan’ın gurbete bakışı daha farklıdır:

Gittim gurbet ile geri dönülmez

Kim ölüp de kim kaldığın bilinmez

Ölsem gurbet elde gözüm yumulmaz

Anam, atam bir ağlarım yok benim. 

Gurbete giden âşık sevgilinin hayali ile gezer, dertlenir. Erzurumlu Emrah yollara düşer, sözünde hüzün, sazında hüzzam vardır.

Hançer-i feleğin ucu ciğerde

Durmayıp artıyor yara bu serde

Gurbet diyarında tutuldum derde 

Gel tabip yaramı sar garip garip

Bir başka şiirinde;

Sevgilim hayal-i vuslatın beni

Diyar-ı gurbette hayran gezdirir

diyerek gurbetteki halini anlatır.

Gurbet; garipliktir, yabancılıktır.

Gurbet; kimine göre insanın doğduğu yerden ayrılmasıdır. Kimi içinde arar gurbeti. Kimi için düşmek gurbettir, der. Kimi özyurdunda gurbeti yaşar. Kimi gurbeti vatan yapar.

Mehmet Akif:

Gel artık, mâsivâ yok, şimdi yurdum Tanrı yurdumdur.

Tüten hücremde imanım, yatan, yer yer, sücudumdur.

diyerek mutasavvıflara yaklaşır.

Yahya Kemal, gurbeti kaygı günleri, hayatın hüzünleri olarak görür:

Gurbet nedir bilir mi o menfaya gitmeyen

Ey gurbet, ey gurubu ufuklarda bitmeyen 

Ömrün derinliğinde süren kaygı günleri

Yıllarca fakr içinde, hayatın hüzünleri

Seyrani bir başka açıdan bakar gurbete:

Hicranlar mı çöktü içime benim

Gözyaşımı kimse silmez ağlarım

Mezarım olsaydı keşki vatanım

Sılamdan hiç haber gelmez ağlarım

Aşkın mızrağını engine saldım

Diyar-ı gurbette ben garip kaldım

Unuttum kendimi deryaya daldım

Kimseler halimden bilmez ağlarım

Şiirlerin dizelerinde sıla, vatan özlemi, gurbete düşme duyguları yoğun biçimde işlenir. Vatan sevgisini, sıla hasretini artıran yegâne duygu olarak gurbet görülür: Rıza Tevfik’in dediği bibi;

Uçun kuşlar uçun doğduğum yere

Şimdi dağlarında mor sümbül vardır 

 

Gurbet insanoğlunun gitmek istemediği yer, çekmek istemediği duygudur.

Böyle olmasına rağmen zorunluluklar insana bu gerçeği acı bir şekilde yaşatır.

Gurbet elde bir hal geldi başıma

Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir

Derman arar iken derde düş oldum

Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir.

Kerem,Aslı’nın peşine düşer:

                      Terk eyledim vatanımı ilimi  

                      Elimden aldırdım gonca gülümü

                     Gurbet ile saldım gayri yolumu

                     Sıla ağlar vatan ağlar yol ağlar




Pir Sultan, gurbette ağlayan gözlerini Allah’ın Keremini tanık göstererek teselli eder.

“Kör olsun gurbetin kahrı bitmedi

Gidemem vatana çilem yetmedi

Gül de taksam bülbülümüz ötmedi

Altın kafes olsa viran görünür.

Bayburtlu Zihni, gurbetin altın kafesindeki bülbülün ötmeyişinden yakınırken, Aşık Ömer, gurbette öten bülbülün derdine dert katmasından kederlenir.

Gurbet elde deldin bağrım

Garip garip ötme bülbül

Yeter kıldı cefâ canım

Derdime dert katma bülbül.

Gördüğü her güzele aşık olan Karacaoğlan gurbetten o derece bizardır ki bir an önce sılaya dönmek ister.

Hezeli de Karacaoğlan hezeli

Döküldü dalların gülü gazeli

Gurbet elde ben neyleyim güzeli

Yol ver dağlar sılama varayım

Kimi yeşil ördek gibi dalar göller, 

kimi yeşil kurbağa gibi.

Kimi başını alıp gurbete gitmek ister,

kimi gurbette ağlayışını hissettirir.

Türkülerde gurbet, acı yüklü bir kervandır.

Yeşil ördek gibi daldım göllere

Sen düşürdün beni dilden dillere

Başım alıp gidem gurbet illere

Ne sen beni unut ne de ben seni

Sen kendi özünle arana bir gurbet koyma, bir yabancılık sıradağı çekme.

“Gâh olur gurbet vatan; gâh vatan gurbetlenir.” Şair Vişnezade İzzeti bu deyişiyle seni anlatıyor sanki vatanında gurbetçi, gurbette yabancısın. Ancak o gurbeti gül bahçesi yapacak olanda sensin.

Sen ceddinin diyarında vatan-cüda olabilir misin hiç?

Belki, “muhâcirâne gezer ağlarız öz diyarımızda” ama, senin atalarının duası kabul olunmuştur, sen sahip çıktığın sürece vatan:

Canı, cananı bütün varımı alsın da Huda,

Etmesin tek vatanımdan beni dünyada Cüda.

Comments powered by CComment

About the Author

Ahmet URFALI

More articles from this author

Menâkıb-ı Mustafa Safî müellifi Derviş İbrahim Hilmî Bey’in kendisinden üç yaş küçük olan kardeşi Muhammed Zühdî Bey, Boluludur ve Mudurnulu Halil Rahmî Efendi’nin...
Alaeddin Bey 19 Kasım 1994 de Harbiye Kültür Konser Salonunda hicaz bir şarkı okuyor. "Kimseyi böyle perîşân etme Allâh'ım yeter, Uyku tutmaz, bir ümit yok, gelmiyor hiçbir...
Sanatçı ve Devlet Adamı Gece on buçuk sularında kapısı çalınıyor Alaeddin Bey'in, kapıda polisler. Cumhurbaşkanı Celal Bayar hanım öğretmenler için bir yemek vermiş. Sohbet...
Mehmet Kaplan, üniversitelerde, sanat, edebiyat ve kültür çevrelerinde tanınmış bir edebiyat araştırmacısı; eleştirmen, denemeci, “müşfik ve müşvik bir hoca”, kültür adamı,...
Bursa’nın, benim çocukluğuma bellek mekânı olarak yerleşmesinin tarihi, 1940’lardır. 1939’da babam Yahya Hikmet Yavuz’un, Orhangazi kaymakamlığına atandığında üç yaşımı yeni...
Yahya Kemal Beyatlı, kendi kuşağına ve daha sonraki kuşaklara mensup birçok şairi yazarı ve kültür adamını etkilemiş bir şairdir. Onun meydana getirdiği etki ve bıraktığı iz,...
Türk edebiyatının daima ağır basan kefesi, Türklüğün ortak değeri Dede Korkut Hikâyeleri; mitoloji, tarih, sosyoloji ve kültür gibi alanlarda kaynak durumundadır. İçeriğinin...
Makedon isyancılar Cemile'nin annesini, babasını katlediyor. Henüz beş yaşındaki Cemile'yi de süngülemişler, öldü diye bırakmışlar. Saatler sonra Osmanlı askeri bulmuş,...
Alaeddin Yavaşça 1945 yılında İstanbul Erkek Lisesini birincilikle bitirir ve tıp fakültesi imtihanlarını kazanır, tıp tahsiline başlar. Son sınıfta bir fasıl toplantısındadır....
Alaeddin Yavaşça emanetini teslim etti. Beşiktaş'taki Yahya Efendi Türbesi Haziresi'ne defnedildi. Yahya Kemal diyordu ya "Kökü mazide olan atiyim" diye. Tam Alaeddin Yavaşça...
Oğuzların atası Oğuz Han ve oğullarının destanını anlatan başlıca iki kaynak vardır. Bunlardan birincisi Paris Milli Kütüphanesi’nde bulunan Uygur yazısıyla yazılmış, eksik tek...
Türk illeri dünyanın en eski illerinden olarak, dört bin yıla yakın keçmişl a rind a Asya, Afrika ve Avrupa qitelerine yayılmışlar ve oralarda büyük millet ve devletler...
“Tarihî çeşmeler zamanın gözleridir. Geçmişten geleceğe bakarlar. Hiç ummadığınız bir köşe başında bile tarihin şahitleri olarak karşınıza dikilirler. Siz önünden geçip...
Günümüzde geçmişte hiçbir zaman olmadığı kadar fazla insan tarih yazmanın, aynı şekilde hiçbir zaman olmadığı kadar insan da geçmişe dair bilgi edinmenin peşindedir. Bu...
Uygur Devleti, İslamiyet’ten önceki Türk imparatorluklarının sonuncusudur. M. VIII. aşıra kadar Dokuz Oğuz boylarıyla birlikte Moğolistan’ın şimalinde yaşayan On Uygurlar,...
Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Powered By GSpeech