Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet   Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Welcome to Edebi Medeniyet : Ebedi Medeniyet Powered By GSpeech
Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
Ahmet URFALI">
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)
Bunu okudun 0%

  siir ve mutluluk ahmet urfaliDinler, inançlar, felsefi düşünceler, doktrinler insan ve toplumları mutlu kılmak için türlü yollar göstermişler, farklı fikirler önermişlerdir. Elbette bu görüşlere inanan pek çok insan ve toplum da mutluluğa ermiş veya mutluluğu bulduğuna dair bir duyguya kapılmıştır. Mutluluk nedir? Sorusuna verilecek her cevap özneldir. Kimisi mutluluğu; psikolojik anlamda iç huzur, iyi olma hâli olarak kabul ederken kimileri de dış etmenlerin tesirinden söz açacaktır. Mutlu olmayı istek, ihtiyaç ve dürtülerinin doyum bulması anlamında açıklamalar vardır. Saadet kelimesiyle eş anlamlı mutluluk; sevinç, haz, neşe, huzur, memnuniyet ifadeleriyle karıştırılmaktadır.

     Türk Dil Kurumu sözlüğünde mutluluk, “Bütün özlemlere eksiksiz ve sürekli olarak ulaşılmaktan duyulan kıvanç durumu, ongunluk, kut, saadet, bahtiyarlık, saadetlilik” olarak tanımlanmıştır. Başka lûgatlarda mutluluk; “kısmetli ve talihli olmak, uğurlu gelmek” ,  “talih, uğur, bereket” kelimeleriyle karşılanmaktadır.  Mutluluğun eş anlamlısı olan saadetin karşıtı şekâvetin ;‘’talihsizlik, bedbahtlık’’ anlamlarında olduğu belirtilmektedir.     

     Eflâtun; mutluluk doğruluğun ve adaletten, mutsuzluğun da ölçüsüzlük ve adaletsizlikten doğduğunu söylemiştir. Epikür, mutluluğu ruhî haz ve dinginlikte görürken Stoacılar, en yüksek iyinin erdem, mutluluğun da erdemin sonucu olduğunu belirtmiş, bunun dışında haz, mal, şeref, hatta sağlık gibi hususların mutlulukla doğrudan ilgisinin bulunmadığını öne sürmüştür. Aristo mutluluğu insanın ulaşmak istediği en son amaç kabul etmekte, ancak mutluluğun anlayışa göre değişeceğini belirtmektedir. Maddî hazlar duyulara hitap ettiğinden değişkendir ve bunlar en yüksek gaye olamaz. İnsan akıl sahibi bir varlık olduğuna göre davranışları ne kadar mâkul ise o kadar mutlu olacaktır. Buna göre mutluluk ruhun akla uygun davranışı ya da ruhun fazilete uygun herhangi bir davranışıdır. İnsanın bütün değerli faaliyetlerinin iki kaynağından biri fazilet, diğeri akıldır. Akıl sadece insana ait bir özellik sayıldığından yaşanması mümkün olan en mutlu hayat düşünce ve idrak hayatıdır. Düşünce hayatı şehvet, öfke gibi kötülük kaynağı duygular tarafından kirletilmesi mümkün olmayan bir hayattır. Sokrates’e göre mutluluk başarılarla gelir. Mutluluk daha fazla istek yerine daha azla yetinmek ve sahip olunanın değerini bilmektir. Konfüçyüs mutluluğun sarhoş edici olduğunu, Nietzsche ise kısa ömürlü, yaşanıp sona eren geçici bir ruh hali olduğunu söyler. Mutluluk ona göre sıkıntı ve endişe duymadan yaşamaktır. Kant’a göre mutlu olmak bir saplantı olmamalı, iyi ve doğru insan olmaya çalışılmalıdır. Mutlu insan manevi yönden güçlü, kendisiyle barışık insandır ve doğayla da iyi ilişkiler içindedir. Hayatta bir amacı olan, amacı uğruna çaba harcayan, insanlığa yararlı olabilmeyi hedefleyen kişiler mutlu olduğunu ifade eder.

    Farabi mutluluğu; “insan nefsinin maddeye muhtaç olmayacak şekilde yetkinliğe ulaşması” diye tanımladıktan sonra bilgi ve erdemlerle yetkinlik kazanmış insan aklının faal akılla bağlantı kurmak suretiyle mutluluğa eren nefsin artık faal aklın sadece bir derece altında bulunacağını belirtmektedir.  İnsan düşünen canlı olduğuna göre aklın erdemi de sağlıklı düşünmedir ve insanı mutlu kılacak olan şey engin bir düşünce hayatıdır. Mutluluğa bir çaba ve gayret sonucunda akıl yoluyla ulaşılacağı anlaşılmaktadır.

     Şiirde mutluluk konusu çok işlenmiştir. Bu işleyişte her ne kadar anlam kargaşasına sebep  olsa da şairlerin mutlulukla ilgili dizelerini ele almak gerekir. Sanatın insan üzerindeki etkisi bir mutluluk kaynağı olabilir mi? Şiir, yoğun duyguların ifadesi olarak insanları mutlu edebilir mi?

   Cemal Süreya’nın  mutluluk anlayışı ‘’rahat olmak’’tır:

  ‘’Mutluluk,

Diyordu adam,

Her konuda

Tekrara düşecek kadar

Rahat olmak.’’

Edgar Allan Poe, mutluluk konusunda çelişik duyguları ifade eder:

‘’En mutlu gün-en mutlu saat

  gözlerimin gördüğü göreceği,

En parlak ışıltısı gücün ve gururun

Hissettiğim:

Ama o zaman çektiğim acıyla

Gücün ve gururun umudunu verselerdi,

Yaşamazdım o parlak saati tekrar’’

 Ömer Hayyam, mutluluğu güzel bir eşte arar:

‘’Kimdir mutlu kişi, bilir misin?

Bir karısı olacak, ay gibi güzel,

Bir gecesi sürecek yıl kadar uzun...’’

Yahya Kemal, Rindlerin Ölümü şiirinde ‘’asude bahar ülkesi’’ni acaba mutluluk mekânı olarak mı düşünmüştür?:

‘’Ölüm âsûde bahâr ülkesidir bir rinde;

Gönlü her yerde buhurdan gibi yıllarca tüter.

Ve serin serviler altında kalan kabrinde,

Her seher bir gül açar; her gece bir bülbül öter.’’

Mehmet Çınarlı; ‘’Saadet gibi amma, sesi uzaktan gelir.

                                Sevinçler yasta, kederle boğuşmaktan gelir.’’ sözleriyle mutluluğa ulaşamadığını söyler.

     Coşkun Ertepınar’ın mutluluk anlayışı farklıdır:

‘’Evin olacak,

 Bahçen olacak.

Bahçende nur topu çocuklar

Salıncak kuracak…

Mutluluğun başka adı varsa söyle…’’

        Fuat Bayramoğlu, mutluluğun sırrını öğrenmek ister:

‘’Neymiş ki, bu dünyada saadet denilen

Kim söyleyecek bu sırrı, hiç var mı bilen?

Binlerce kuşaktan beri, insanlar için

Aşk, ekmek, hürriyet… bütün istenilen.’’

    Herkesin gönlünde yaşattığı mutluluğa ulaşması dileğimle…

    

     



Comments powered by CComment

About the Author

Ahmet URFALI

More articles from this author

Menâkıb-ı Mustafa Safî müellifi Derviş İbrahim Hilmî Bey’in kendisinden üç yaş küçük olan kardeşi Muhammed Zühdî Bey, Boluludur ve Mudurnulu Halil Rahmî Efendi’nin...
Alaeddin Bey 19 Kasım 1994 de Harbiye Kültür Konser Salonunda hicaz bir şarkı okuyor. "Kimseyi böyle perîşân etme Allâh'ım yeter, Uyku tutmaz, bir ümit yok, gelmiyor hiçbir...
Sanatçı ve Devlet Adamı Gece on buçuk sularında kapısı çalınıyor Alaeddin Bey'in, kapıda polisler. Cumhurbaşkanı Celal Bayar hanım öğretmenler için bir yemek vermiş. Sohbet...
Mehmet Kaplan, üniversitelerde, sanat, edebiyat ve kültür çevrelerinde tanınmış bir edebiyat araştırmacısı; eleştirmen, denemeci, “müşfik ve müşvik bir hoca”, kültür adamı,...
Bursa’nın, benim çocukluğuma bellek mekânı olarak yerleşmesinin tarihi, 1940’lardır. 1939’da babam Yahya Hikmet Yavuz’un, Orhangazi kaymakamlığına atandığında üç yaşımı yeni...
Yahya Kemal Beyatlı, kendi kuşağına ve daha sonraki kuşaklara mensup birçok şairi yazarı ve kültür adamını etkilemiş bir şairdir. Onun meydana getirdiği etki ve bıraktığı iz,...
Türk edebiyatının daima ağır basan kefesi, Türklüğün ortak değeri Dede Korkut Hikâyeleri; mitoloji, tarih, sosyoloji ve kültür gibi alanlarda kaynak durumundadır. İçeriğinin...
Makedon isyancılar Cemile'nin annesini, babasını katlediyor. Henüz beş yaşındaki Cemile'yi de süngülemişler, öldü diye bırakmışlar. Saatler sonra Osmanlı askeri bulmuş,...
Alaeddin Yavaşça 1945 yılında İstanbul Erkek Lisesini birincilikle bitirir ve tıp fakültesi imtihanlarını kazanır, tıp tahsiline başlar. Son sınıfta bir fasıl toplantısındadır....
Alaeddin Yavaşça emanetini teslim etti. Beşiktaş'taki Yahya Efendi Türbesi Haziresi'ne defnedildi. Yahya Kemal diyordu ya "Kökü mazide olan atiyim" diye. Tam Alaeddin Yavaşça...
Oğuzların atası Oğuz Han ve oğullarının destanını anlatan başlıca iki kaynak vardır. Bunlardan birincisi Paris Milli Kütüphanesi’nde bulunan Uygur yazısıyla yazılmış, eksik tek...
Türk illeri dünyanın en eski illerinden olarak, dört bin yıla yakın keçmişl a rind a Asya, Afrika ve Avrupa qitelerine yayılmışlar ve oralarda büyük millet ve devletler...
“Tarihî çeşmeler zamanın gözleridir. Geçmişten geleceğe bakarlar. Hiç ummadığınız bir köşe başında bile tarihin şahitleri olarak karşınıza dikilirler. Siz önünden geçip...
Günümüzde geçmişte hiçbir zaman olmadığı kadar fazla insan tarih yazmanın, aynı şekilde hiçbir zaman olmadığı kadar insan da geçmişe dair bilgi edinmenin peşindedir. Bu...
Uygur Devleti, İslamiyet’ten önceki Türk imparatorluklarının sonuncusudur. M. VIII. aşıra kadar Dokuz Oğuz boylarıyla birlikte Moğolistan’ın şimalinde yaşayan On Uygurlar,...
Hoparlörü tıklayıp seçtiğiniz alanı dinleyebilirsiniz Powered By GSpeech